نشود ، مگر به غصب مال مردم و بخيلى ؛ و دوستىِ مردم ميسّر نشود ، مگر به ترك دين و پيروى خواهش‌ها . پس كسى كه آن زمان را دريابد و صبر كند بر پريشانى با وجود آن كه قدرت داشته باشد بر توانگرى و تحصيل مال از ممرّ حرام ، و صبر كند بر دشمنىاى كه مردم به او كنند با آن كه تواند ايشان را دوست خود ساخته به همراهى با ايشان در فسوق و محرّمات ، و صبر كند بر مذلّت و خوارى در ميان مردم ، با آن كه تحصيلِ عزّت تواند نمود از راه‌هاى باطل ، خداى - عزَّ و جلَّ - چنين كسى را ثواب پنجاه صدّيق مىدهد از آن صدّيقانى كه اذعان به نبوّت من كرده باشند . « 1 » و از حضرت امام محمّد باقر عليه السلام روايت نموده كه سائلى پرسيد كه : صبرِ جميل ، كدام است ؟ حضرت فرمود كه : صبر جميل ، آن است كه شكايت مصيبت به مردم نكنند . « 2 » و از حضرت امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده كه فرمود كه : ما صابريم و شيعهء ما صابرترند از ما . پس يكى از اصحاب گفت : جعلتُ فداك ! چون شده كه شيعهء شما صابرترند از شما ؟ « 3 » حضرت فرمود : از براى آن كه ما صبر مىكنيم بر چيزى چند « 4 » كه مىدانيم خصوصيات عاقبت آنها را ، و شيعيان ما با آن كه نمىدانند ، صبر مىكنند . « 5 » [ فضليت حلم و وقار ] و امّا [ وَقار ] كه عبارت از حِلم است و بردبارى ، چنانچه گذشت . پس احاديث در فضل آن ، بسيار است . از آن جمله ، روايت كرده سيّد جليل القدر سيّد رضى رضى الله عنه در كتاب نهج البلاغة كه حضرت امير المؤمنين عليه السلام فرمود كه : « الْحِلمُ غِطاءٌ ساتِرٌ ، وَ الْعَقْلُ حِسامٌ قاطع ، فاسْتُرْ خَلَلَ خُلْقِكَ بِحِلْمِكَ وَ قاتِل هَواك بِعقلِكَ » ؛ يعنى : حِلم ، پرده‌اى است پوشاننده و عقل ، شمشيرى است بُرنده . پس بپوشان رخنه و عيبى كه در خُلق تو بوده باشد ، به حِلم ، و قتال كن با خواهش و هواهاى نفسانى خود ، به عقل . و محمّد بن يعقوب كلينى رحمه الله از حضرت على بن الحسين عليهما السلام روايت كرده كه حضرت پيغمبر صلى الله عليه و آله فرمود كه : از جملهء بهترين و دوست‌ترين راه‌ها كه بنده را به قرب الهى مىرساند ، آشاميدن دو جرعه است : يكى جرعهء خشم و غضب كه آن را بياشامد و حِلم و بردبارى را مانعِ

--> ( 1 ) . همان ، ص 91 ، ح 12 . ( 2 ) . همان ، ص 93 ، ح 23 . ( 3 ) . ب : « از شما صابرترند » . ( 4 ) . ب : - « چند » . ( 5 ) . همان ، ح 25 .